خودروسازی در ایران، بهعنوان یکی از بزرگترین صنایع تولیدی کشور، از دهههای گذشته با همکاریهای بینالمللی خود را آغاز کرد. شرکت های خودروسازی ایرانی (که اغلب بر پایه مونتاژ و تولید تحت لیسانس بنا شدهاند) برای دسترسی به فناوریهای نوین، قطعات پیشرفته و بازارهای صادراتی، به شرکای خارجی وابستهاند. این همکاریها، از دوران پیش از انقلاب با شرکتهای غربی آغاز شد و پس از تحریمها، بیشتر بهسمت شرق (به ویژه چین) گرایش یافت. در سالهای اخیر، خودروسازیهای ایرانی، با وجود چالشهای سیاسی و اقتصادی متعدد، همچنان در تلاشند تا پیوند خود را با شرکتهای خارجی تقویت کنند. زیرا از این طریق میتوانند کیفیت محصولات خود را ارتقا داده و عملکرد رقابتیتری داشته باشند. در این مقاله به بررسی برخی از شرکت های خودروسازی ایرانی، شرکای خارجیشان و نقش این همکاریها در توسعه صنعت میپردازیم.
پس در ادامه با تیگارد مگ همراه باشید
ایرانخودرو؛ غول شرکت های خودروسازی ایرانی با شرکای متنوع
ایرانخودرو، بهعنوان یکی از بزرگترین شرکتهای خودروسازی ایران، بیش از 60 درصد بازار داخلی را در اختیار دارد. این برند سابقه طولانی در همکاری با شرکتهای خارجی دارد؛ از سال 1341 همکاری خود را با مونتاژ اتوبوسهای بنز آلمان آغاز کرد. نقطه عطف ایرانخودرو، همکاری با پژو فرانسه از دهه 1350 است که حتی پس از تحریمها، توانست قطعات پژو را از طریق واسطهها تأمین میکند.
در دوران پسابرجام، رنو فرانسه شریک کلیدی شد و نتیجه، تولید انبود تندر 90 بود. این همکاری، شامل انتقال فناوری هم بود اما با خروج رنو در سال 1397، تولید این مدل کاهش یافت. در سالهای اخیر شاهد همکاری ایرانخودرو با شرکتهای چینی و مونتاژ مدلهای هایما S5 و S7 توربو در داخل کشور هستیم.
بیشتر بخوانید: کدام برندهای خودروسازی در ایران در حال صعود و کدام یک در حال نزول هستند؟
سایپا؛ تمرکز بر شرق آسیا و اروپا
سایپا، دومین غول شرکت های خودروسازی ایرانی، در سال 1344 با همکاری سیتروئن فرانسه تأسیس شد و مدلهایی مانند ژیان را تولید کرد. این همکاری تا دهه 1360 ادامه یافت، اما پس از آن، به کیا موتورز کره جنوبی روی آورد و پراید را به یکی از پرفروشترین خودروهای ایران تبدیل کرد. کیا همچنان تأمینکننده قطعات است؛ هرچند تولید پراید متوقف شده است.
پس از برجام، سایپا با سیتروئن فرانسه قرارداد بست و C3 را مونتاژ کرد، اما خروج سیتروئن در سال 1397 این پروژه را نیمهکاره گذاشت. در حال حاضر، سایپا نیز بهواسطه همکاری با شرکتهای چینی، برلیانس، شاهین و آریو را تولید میکند. گزارشها حاکی از آن است که در سالهای اخیر، سایپا با بنرو (زیرمجموعه برلیانس) برای توسعه موتورهای توربو قرارداد بسته است. این همکاری به کاهش مصرف سوخت کمک زیادی میکند.
بیشتر بخوانید: وضعیت خودروسازان چینی بعد از مکانیسم ماشه
شرکت های خودروسازی ایرانی و خصوصی
علاوه بر ایرانخودرو و سایپا، شرکتهای خودروسازی خصوصی نیز همکاریهای جذابی با کشورهای خارجی داشتهاندکه برخی از بهترینها را در ادامه معرفی میکنیم.
مدیران خودرو
مدیران خودرو، یکی از برجستهترین شرکت های خودروسازی ایرانی در بخش خصوصی است. این مجموعه از زمان تأسیس خود در سال 1381، نقش کلیدی در عرضه خودروهای مدرن و متنوع در بازار ایران ایفا میکند. همچنین با تمرکز بر مونتاژ و تولید خودروهای چینی، بهویژه از طریق همکاری استراتژیک با شرکت چری اتومبیل، توانست جایگاه ویژهای در میان شرکت های خودروسازی ایرانی بهدست آورد.
محصولات مدیران خودرو با برندهای امویام (MVM)، فونیکس (FOWNIX) و اکستریم (XTRIM) عرضه میشود.
تیگارد موتور
تیگارد موتور، زیرمجموعه گروه ماموت، از سال 1401 بهعنوان یکی از شرکت های خودروسازی ایرانی فعالیت خود را آغاز کرد. این شرکت با همکاری شرکتهای چینی مانند بایک (BAIC) و BYD، در کارخانه دیار خودرو گلپایگان، کراس اوورهای اقتصادی تولید میکند.
محصول اصلی تیگارد، کراس اوور X35 است ولی در سالهای اخیر خودروهای هیبریدی مانند BYD Song Plus و Venucia V-Online DDi را نیز معرفی کرده است. مصرف سوخت پایین محصولات تیگارد موتور با محصولات فردا موتورز رقابت میکند.
تیگارد موتور با تمرکز بر خودروهای اقتصادی و هیبریدی، پتانسیل رشد در میان شرکت های خودروسازی ایرانی را دارد. همچنین برای خرید، تست درایو و بررسی خدمات پس از فروش هم توصیه میشود.
بیشتر بخوانید: عرضه محصولات وارداتی و مونتاژی توسط تیگارد موتور در نمایشگاه تبریز
کرمان خودرو
کرمان موتور، از سال 1381، با برند جک از کشور چین همکاری میکند و مدلهای جک S3، S5، J5 و J3 را مونتاژ میکند. بهعلاوه (در حال حاضر) محصولات KMC را نیز عرضه میکند که با امکاناتی مدرن و طراحی لوکس، بازار ایران را متحول ساخته است.
فردا موتور
فردا موتورز، زیرمجموعه گروه گلستان، ابتدا با ایرانخودرو برای تولید سمند همکاری کرد، اما از سال 1396 با سایک موتور چین (ام جی) به مونتاژ RX۵ پرداخت.
گروه بهمن
بهمن موتور، با سابقه تولید مزدا، اکنون با جتور (Jetour) چین برای فیدلیتی پرایم و تلور همکاری میکند. این شرکت در سال 1403، قراردادی با FAW چین برای وانتهای سنگین نیز امضا کرد.
جمعبندی
شرکت های خودروسازی ایرانی، از ایرانخودرو و سایپا گرفته تا خصوصیها مانند تیگارد موتور، مدیران خودرو، کرمان و… شبکهای پیچیده از همکاری را با شرکای خارجی شکل دادهاند. این پیوندها، صنعت خودروسازی را از وابستگی کامل نجات داده و به رشد اقتصادی نیز کمک میکند. شرکت های خودروسازی ایرانی برای پایداری این همکاریها، باید بر داخلیسازی بیشتر، تنوع شرکا و تحقیق و توسعه، تمرکز کنند.
